Pathologische anatomiedienst
Presentatie
De Dienst Pathologische Anatomie van de Cliniques universitaires Saint-Luc omvat vijf technische sectoren:
- histologie;
- cytologie;
- immunohistochemie;
- moleculaire pathologie;
- elektronenmicroscopie.
Hij centraliseert verschillende soorten monsters, zoals operatiestukken, biopten, cytologische uitstrijkjes (gynaecologische en andere), en puncties van diepe organen.
Hij bestaat uit een team van tien pathologen die per sector werken, waaronder de sectoren pneumologie, urologie, nefrologie, gynaecologie, senologie, gastro-enterologie, hepatologie, neuropathologie, dermatopathologie, hematopathologie en autopsies.
Bijzondere analyses
Een nierbiopsie is een ingreep die wordt uitgevoerd door een ervaren radioloog of nefroloog vanwege de ernstige (gelukkig zeldzame) gevolgen die kunnen optreden. De indicatie is een onverklaarde achteruitgang van de nierfunctie of een nierfunctie die niet verbetert na behandeling, de beoordeling van de mate van zowel interstitiële als glomerulaire fibrose voor prognostische doeleinden, de bevestiging van de klinische diagnose, de keuze van de meest effectieve therapie en de monitoring van transplantaten.
Verschillende technieken (immunofluorescentie, licht- en elektronemicroscopie) worden gebruikt om het biopt te onderzoeken. Elk van deze vakgebieden levert aanvullende informatie op die een nauwkeurige diagnose van de ziekte mogelijk maakt. Immunofluorescentie is een immunomerkingstechniek waarbij antilichamen en fluorochromen worden gebruikt om te zoeken naar neerslagen van immunoglobulinen of complementeiwitten. Hiervoor is vereist dat het fragment, dat glomeruli bevat, wordt ingevroren en koel wordt bewaard.
Lichtmicroscopisch onderzoek vereist een fixatief (alcoholisch Bouin of formaldehyde) en paraffine-inbedding. Uit dit materiaal worden coupes van enkele microns op glaasjes aangebracht en vervolgens gekleurd voor analyse.
Elektronenmicroscopisch onderzoek vindt plaats na fixatie van zeer kleine fragmenten in glutaaraldehyde, waarbij de ultrastructuur van het nierparenchym met deze techniek wordt beoordeeld. Onder de beste omstandigheden is het biopt groot genoeg en kan het op al deze verschillende manieren worden onderzocht. Soms is dit echter niet mogelijk en wordt de prioriteit van de analyses bepaald door de patholoog of de ervaren technicus, rekening houdend met de klinische context en de gestelde diagnosehypotheses. Om deze reden wordt het nierbiopt ongefixeerd opgestuurd in een gaasje gedrenkt in fysiologische zoutoplossing. Het moet zo snel mogelijk in het laboratorium aankomen. Als direct transport niet mogelijk is, moet het in de koelkast worden bewaard en moet ernaar worden gestreefd het biopt zo snel mogelijk te vervoeren.
Een neuromusculaire biopsie is een spierfragment, eventueel gecombineerd met een zenuwfragment, om dit onder de microscoop te onderzoeken teneinde de oorzaak te achterhalen van een aandoening die rechtstreeks van invloed is op de spier of de perifeer zenuw
1. Biopsieën afkomstig uit een ander ziekenhuis
Het laboratorium voor pathologische anatomie verwittigen alvorens een biopsie te plannen.
Telefoon: macro-lokaal tel. 02 764 68 43, beeper van de wachtdienst 88/68.18.
Indien er geen gehoor is, de beeper van de wachtdienst 88/68.48 oproepen.
Afnamevoorwaarden
Een spierfragment van ongeveer 1 cm³ afnemen. Spier en zenuw moeten zich in een droog potje bevinden. Geen gaas of fysiologisch water gebruiken.
Verzendvoorwaarden van de biopsieën
Het potje met de spier- of zenuwbiopsie wordt op fijngestampt ijs geplaatst: geen droogijs of grote stukken ijs, aangezien de biopsie daardoor tijdens het transport kan bevriezen, in welk geval de biopsie oninterpreteerbaar zal zijn: bevriezingsartefacten!
De afnames moeten vergezeld gaan van een aanvraagformulier voor analyse waarop het volgende moet staan: de achternaam en voornaam van de patiënt evenals zijn/haar geboortedatum, de naam van de aanvragende arts, de lokalisatie van de afname en de reden van de biopsie (vermoedelijke aandoening).
Binnen het uur per koerier naar keuze verzenden.
De afnames moeten uiterlijk om 14.00 uur aankomen in het laboratorium voor Pathologische Anatomie.
Verzendadres
Laboratorium voor Pathologische Anatomie
De ontvangst van de pakketten bevindt zich op niveau –3 van de Franklin-toren in het Centrum voor Laboratoriumbeheer (CGL).
Het is belangrijk om duidelijk op het pakket te vermelden "URGENT, VERS PREPARAAT" zodat dit laatste direct naar het laboratorium wordt doorgestuurd.
2. Interne biopsie
Dit betreft een samenwerking tussen Neurochirurgie en het Neuromusculair Referentiecentrum (NMRC). De te volgen procedure hangt af van het type biopsie dat moet worden uitgevoerd.
De biopsie is gepland
- De aanvragende arts neemt contact op met de neurochirurg (beeper 88/1087) en bezorgt hem de nodige informatie, te weten de contactgegevens van de patiënt (naam, voornaam en geboortedatum), de naam van de behandelend arts en de namen van de artsen die een kopie van het verslag moeten ontvangen, de plaats van de afname en de klinische indicaties. Indien de aanvraag via het operatiekwartier op 2660 gebeurt, verbindt de administratieve assistente de aanvrager door met de neurochirurg.
- De neurochirurg plant het geval in op het operatieprogramma op maandag en voert de biopsie uit vóór 14.00 uur.
- De neurochirurg vult het aanvraagformulier in.
- De verpleegkundige van het operatiekwartier neemt contact op met de technoloog van het laboratorium voor pathologische anatomie via beeper 88/6848 en stuurt het staal via buispost 315.
- De technoloog noteert op het aanvraagformulier het type en het aantal ontvangen afnames.
In geval van spoed
- De aanvragende arts neemt contact op met de neurochirurg (88/1087) of de dienstdoende neurochirurg en geeft hem alle nodige informatie, te weten de contactgegevens van de patiënt (naam, voornaam en geboortedatum), de naam van de behandelend arts en de namen van de artsen die een kopie van het verslag moeten ontvangen, de plaats van de afname en de klinische indicaties.
- De neurochirurg neemt contact op met de technoloog van het laboratorium voor pathologische anatomie op 6858 om te overleggen over het beste moment om de biopsie uit te voeren.
- De neurochirurg schrijft het geval in voor de operatiezaal.
- De neurochirurg vult het aanvraagformulier in.
- De verpleegkundige van het operatiekwartier neemt contact op met de technoloog via beeper 6848 en stuurt het staal via buispost 315 naar het laboratorium voor pathologische anatomie.
In geval van een probleem
Dit zal onmiddellijk en mondeling worden besproken tussen de betrokken partijen, hetzij om 8.00 uur 's ochtends, hetzij om 17.30 uur op de 7e verdieping op de afdeling neurochirurgie.
Afschrijvingen
Elk menselijk monster, zoals een operatiepreparaat, biopt (een klein weefselfragment afgenomen met een endoscoop of scalpel), uitstrijkje of cytologische aspiratie, orgaanpunctie of biologische vloeistof, kan in onze afdeling anatomische pathologie worden geanalyseerd.
Het verkrijgen van deze monsters is een medische handeling die wordt verricht in onze klinische diensten (opname of polikliniek) of in daartoe erkende zorginstellingen.
Het monster wordt afgenomen met strikte inachtneming van de medisch-technische en sanitaire voorwaarden om de kwaliteit, opvolging en veiligheid van de patiënt te waarborgen.
Controle- en verzendinstructies voor monsters:
- De recipiënten moeten hermetisch gesloten zijn.
- Het aanvraagformulier dat bij het monster wordt gevoegd, moet naar behoren zijn ingevuld:
- naam, voornaam, mutualiteitsgegevens van de patiënt
- naam, voornaam, RIZIV-nummer van de voorschrijver
- klinische gegevens van de patiënt, inclusief de anatomische plaats van herkomst en klinische indicaties (voorgeschiedenis, behandeling, vermoedelijke diagnose)
- De aanvraag moet gedateerd en ondertekend zijn door de voorschrijver.
- Het volledige adres van de bestemmeling moet erop vermeld staan.
- De codering gebeurt in het DIAMIC-systeem (Infologic), een programma voor het beheer van administratieve gegevens, technische aanvragen, het uitbrengen van verslagen en medische validatie.
Handleiding met instructies voor het afnemen en verzenden van monsters in de anatomische pathologie
Histologie
Histologie is de microscopische studie van de morfologie en de samenstelling van biologische weefsels om hun structuur en werking te begrijpen, zowel in gezonde als pathologische toestand. Deze techniek vereist een weefselinbedding van enkele uren.
Biopten die bestemd zijn voor de anatomische pathologie worden geplaatst in een fixeervloeistof op basis van 10% gebufferde formaldehyde. Het wordt aanbevolen de biopten zo snel mogelijk te fixeren.
Voor operatiepreparaten moet de aanbevolen fixatie plaatsvinden binnen een termijn van minder dan een uur. Wat tumorpreparaten betreft, is het raadzaam de gegevens van de tumorbank te raadplegen (02 764 67 57 of Bip: 88/46859). In dit geval moet de fixatie zo snel mogelijk gebeuren en moet het tijdstip van de fixatie op de aanvraag worden genoteerd. De hoeveelheid formaldehyde moet het monster volledig bedekken en ten minste 5 keer het volume ervan bedragen.
Cytologie
Pathologische cytologie is de analyse van cellen en hun bestanddelen. Dit materiaal is afkomstig van verschillende biologische vloeistoffen of weeën. De morfologische criteria die onder de microscoop worden vastgesteld, maken het mogelijk om binnen korte tijd een diagnose te stellen vanwege het ontbreken van een inbeddingstechniek.
Gynaecologische monsters
Onder gynaecologische monsters wordt verstaan: cervix- en vaginautstrijken.
De techniek die in het laboratorium wordt gebruikt is de ThinPrep PAP Test Hologic
PreservCyt-flacons (ThinPrep van Hologic) en de afnamemethodologie zijn op aanvraag beschikbaar en worden geleverd per chauffeur of per postpakket.
Het monster in de conserveringsoplossing kan gedurende twee maanden worden bewaard bij een temperatuur tussen 15 en 30 °C.
De techniek wordt dagelijks uitgevoerd door de ThinPrep5000 Hologic-automaat
Niet-gynaecologische monsters
Niet-gynaecologische cytologie omvat exfoliatieve cytologie, punctie- en borstelcytologie. Urine, pleurale, pericardiale, peritoneale effusievloeistoffen, enz. vormen de exfoliatieve cytologie. Borstelcytologie (uitgevoerd met een borsteltje) is van bronchiale, biliaire, pancreatische, mediastinale en para-oesofageale oorsprong. Fijne-naaldaspiratie van organen zoals de borst, de schildklier en diepe organen wordt uitgevoerd met een fijne naald.
De monsters kunnen vers of gefixeerd bij ons aankomen, waarbij het materiaal in een potje met fixeermiddel wordt geplaatst en/of uitstrijkjes door de clinicus worden gemaakt. Monsters gefixeerd in CytoRich Red-oplossing (Shandon), die u bij het laboratorium kunt verkrijgen, evenals gedroogde of gefixeerde uitstrijkjes (met haarlak, een gedenatureerd alcoholmengsel of CytoRichRed), worden op kamertemperatuur bewaard.
Verse cytologische monsters moeten snel, binnen 30 minuten, naar het laboratorium worden gebracht en hermetisch worden afgesloten.
Het is imperatief dat liquor (het hersenvocht dat wordt gepuncteerd om te zoeken naar een eventuele infectieuze of maligne aandoening) zo snel mogelijk vers wordt verzonden in steriele buizen, aangezien het schaarse materiaal zeer breekbaar is.
Als deze monsters om transportredenen niet zo snel mogelijk naar het lab kunnen worden gebracht, moeten ze in de koelkast worden bewaard en zo snel mogelijk, uiterlijk dezelfde dag, naar het laboratorium worden gestuurd.
Cytologisch materiaal wordt geanalyseerd nadat het is voorbereid en gekleurd volgens specifieke procedures die variëren afhankelijk van het type ontvangen monster.
Technieken
Aanvragen voor anatomopathologische analyses:
- Extern aanvraagformulier (form 4201)
- Aanvraagformulier voor analyses: biopsie- en cytologiemateriaal
- Aanvraagformulier voor analyses: dermatopathologie
Immunohistochemie
Immunohistochemie wordt gedefinieerd als de in-situ-identificatie van specifieke epitopen in histologische coupes van weefsel dat aanvankelijk is gefixeerd in formaline en ingebed in paraffine, of eenvoudig cryogeneerd, met behulp van antilichamen gekoppeld aan een geschikt detectiesysteem (chromogeen of fluorescent).
De afdeling kan immunohistochemische aanvragen van extern laboratoria ontvangen. Alle aanvragen moeten vergezeld gaan van een naar behoren ingevuld aanvraagformulier (zie biopsie).
Methodologie
Voor monsters verzonden naar buiten Saint-Luc zijn er twee mogelijkheden:
- de ontvangst van een paraffineblokje (fixatie in 10% gebufferde formaline);
- de ontvangst van histologische coupes met een dikte van 5 micron, gemonteerd op standaard super-frost glazen objectglaasjes. Het aantal objectglaasjes komt overeen met het aantal antilichaamaanvragen plus één reserve-objectglaasje.
Tests
Het laboratorium voert antigeenonderzoek uit met de volgende antilichamen:
- geautomatiseerd op 4 Benchmark-modules (Ventana);
- handmatig voor antilichamen met een zeer laag volume
(Zie de lijst met analyses)
Therapeutische tests, geaccrediteerd volgens BELAC ISO 15189: ALK(D5F3), ER, PR, Her2, EGFR, CD117
Moleculaire pathologie
Moleculaire biologie en biotechnologie maken de studie van het genoom en de expressie ervan mogelijk. Met behulp van technieken op basis van histologische coupes of cel-extracten is het mogelijk om een specifieke sequentie of sequentierepetitie binnen het hele genoom zichtbaar te maken. Moleculaire biologie kan de aanwezigheid van nucleïnezuren van virale of bacteriële oorsprong aantonen.
Methodologie
Elke specifieke aanvraag voor moleculaire biologie moet vergezeld gaan van:
- een naar behoren ingevuld formulier
- het cytologiemonster in vloeibaar medium
- het te analyseren paraffineblokje of eventueel de bijbehorende immunohistochemische glaasjes voor het onderzoeken van Her2-oncogenamplificatie in oesofagogastrische adenocarcinomen.
Tests
Het laboratorium voert onderzoeken uit in de moleculaire pathologie
(Zie de lijst met analyses)
Geaccrediteerde tests volgens BELAC ISO 15189: SISH/CISH Her2, HPV (cytologie en histologie), EBER, B- en T-relandingen, FISH SYT, FISH DDIT3, FISH FUS, FISH EWSR1, FISH MDM2, FISH ALK
Elektronenmicroscopie
Elektronenmicroscopie is een techniek waarmee oneindig kleine structuren zichtbaar kunnen worden gemaakt met behulp van apparatuur waarvan de stralingsbron elektronen uitzendt. Het gebruik van elektronen verbetert de resolutie en vergroot de vergroting van het monster (ongeveer tot 250.000 keer) in vergelijking met de fotonen die in een conventionele microscoop worden gebruikt (ongeveer 1.000 keer vergroting). Zo kunnen de normale en pathologische fundamentele structuren van de cel, evenals de interacties tussen cellen en/of celtypes, worden onderzocht.
Het resultaat van de interactie tussen elektronen en materie wordt waargenomen op een fosforescerend scherm. Iconografische documenten kunnen indien nodig achteraf worden gemaakt en gekwantificeerd.
Methodologie
Monsters bestemd voor observatie met elektronenmicroscopie moeten een zeer klein volume hebben en verplicht worden gefixeerd in glutaraldehyde (2,5%, zeer toxisch). Kleine potjes gevuld met dit specifieke fixeermiddel zijn op eenvoudig verzoek verkrijgbaar bij de supervisor-pathologen of het secretariaat van de afdeling.
Un problème ou une remarque sur cette page ?
Nos spécialistes
Médecins
Consultant(e)s
