Kliniek voor zeldzame botziekten en refractaire osteoporose

Osteoporose is een stille ziekte die de botten geleidelijk zwakker maakt en het risico op breuken vergroot, met name in de pols, heup en wervels. Ze komt het vaakst voor na de leeftijd van 45 jaar en treft vaker vrouwen na de menopauze, maar kan ook mannen treffen. Screening is eenvoudig en maakt het mogelijk om er vroeg bij te zijn, terwijl de beschikbare behandelingen het risico op breuken aanzienlijk verminderen.

In de Cliniques universitaires Saint-Luc wordt de patiënt opgevangen binnen de Kliniek voor zeldzame botziekten en refractaire osteoporose. De patiënt geniet er van een volledig en persoonlijk traject om de diagnose van de ziekte te bevestigen, te zoeken naar eventuele oorzaken en indien nodig een geschikte behandeling te ontvangen.

In de meeste gevallen veroorzaakt osteoporose geen klachten tot de eerste zogenaamde broosheidsfractuur, die optreedt na een onschuldige val. Soms treden er geleidelijker tekenen op, zoals rugpijn, lengteverlies, een kromme rug of herhaalde breuken. Bepaalde factoren verhogen het risico, zoals een vroegtijdige menopauze, een familiegeschiedenis, een laag gewicht, roken, alcohol, een inactieve levensstijl of bepaalde medische behandelingen zoals langdurige corticosteroïdtherapie.

Screening wordt aanbevolen vanaf de leeftijd van 65 jaar bij vrouwen, of zelfs eerder bij risicofactoren of een fractuurgeschiedenis. Het berust voornamelijk op een botdichtheidsmeting, ook wel DEXA genoemd, die de stevigheid van de botten meet aan de hand van de T-score. 

Er kan een bloedonderzoek worden voorgesteld om naar secundaire oorzaken te zoeken, terwijl het algehele risico op een fractuur over tien jaar kan worden beoordeeld met behulp van specifieke hulpmiddelen zoals de FRAX-score, ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) om het risico op een osteoporotische fractuur bij een persoon over een periode van 10 jaar te evalueren. Deze test houdt rekening met verschillende klinische risicofactoren (met of zonder botdichtheidsmeting) zoals:

• leeftijd,
• geslacht,
• body mass index (BMI),
• persoonlijke fractuurgeschiedenis,
• familiegeschiedenis van heupfracturen,
• roken,
• alcoholgebruik,
• langdurig gebruik van corticosteroïden,
• bepaalde ziekten die geassocieerd zijn met osteoporose (bijvoorbeeld reumatoïde artritis).

De berekening levert twee resultaten op:

• het risico op een majeure osteoporotische fractuur (wervelkolom, heup, schouder, pols),
• het risico op een heupfractuur.

De behandeling van osteoporose combineert altijd levensstijlaanpassingen en, indien nodig, medicamenteuze behandeling. Het is essentieel om te zorgen voor voldoende inname van calcium en vitamine D, soms via supplementen, en om regelmatig aan lichaamsbeweging te doen, waaronder spierversterkende en balansoefeningen. Stoppen met roken, alcohol beperken en valpreventie maken eveneens deel uit van de basismaatregelen.

Er zijn verschillende medicamenteuze behandelingen beschikbaar die zijn afgestemd op elke individuele situatie. De meest voorkomende zijn bisfosfonaten, toegediend via de mond of intraveneus, en denosumab, dat botresorptie remt. In bepaalde hoogrisicogevallen kan een anabole behandeling, zoals teriparatide of romosozumab, worden voorgesteld. Bij sommige patiënten kan hormonale therapie worden overwogen. Regelmatige opvolging, met name via botdichtheidsmetingen (densitometrie) en gespecialiseerde consultaties, maakt het mogelijk om de therapeutische strategie in de loop van de tijd aan te passen.