Het humanistisch zorgmodel in de verpleegkunde: betekenis (her)geven
Sinds 2025 brengt een werkgroep zorgpersoneel van Saint-Luc en andere zorginstellingen, docenten en studenten samen rond één doel: een humanistisch model in de verpleegkunde tot leven brengen. Een initiatief om de mens opnieuw een centrale rol te geven, zin te geven aan de praktijk en de professionele identiteit te versterken.
„Het humanistische verpleegkundige model wordt door de literatuur gevalideerd: het verwoordt mijn visie op het vak.“ „De patiënt is een mens in al zijn complexiteit, niet zomaar een zieke.“ „Veel collega's lijden onder de kloof tussen hun ideaal van het vak en de manier waarop ze dat soms moeten uitoefenen.“ „De verpleegkundige moet worden erkend als zorgpartner en haar expertise laten gelden.“ „Er is een wezenlijk verschil tussen wat we op school leren en wat we in de praktijk ervaren.“ „Je moet de patiënt in zijn geheel bekijken: hoe voelt hij zich? heeft hij pijn? is hij moe, gestresst? hoe ervaart hij zijn ziekenhuisopname? durft hij zijn zorgen te uiten?“
Zoveel gedachten die laten zien hoe erg het humanistische verpleegkundige model kan helpen om de mens weer centraal te stellen in de zorg.
De verpleegkundige anamnese: eerste praktijkgerichte toepassing van het model
De verpleegkundige anamnese: eerste praktijkgerichte toepassing van het model
De anamnese is het vertrekpunt van de klinische verpleegkundige benadering. Ze maakt geïndividualiseerde zorg mogelijk en toont de rijkdom van de verpleegkundige rol.
Onder leiding van Isabelle De Geest, projectmanager van verpleegkundigdossiers, heeft de ambassadeursgroep deze stap herontworpen om de zes concepten van het humanistische model te integreren: de persoon, de gezondheid, de omgeving, de zorg, 'caring' en de professionele vaardigheden.
Getest met ervaringsdeskundige patiënten, heeft deze nieuwe semi-gestructureerde anamnese, gebaseerd op een wetenschappelijke basis en gekleurd door humanisme, sterke reacties opgeroepen: "Ik voelde me niet als een kind behandeld." "Er werd naar me geluisterd." "Ik voelde me erkend als zorgpartner, niet als een patiënt."
Studenten integreren: essentieel om de kloof tussen praktijk en opleiding te verkleinen
Deze aanpak is er ook op gericht om de kloof te verkleinen tussen wat er wordt onderlezen en wat er tijdens de stage wordt ervaren. De BAC4-studenten brachten een frisse blik mee, wat de groepscohesie versterkte en herdefinieerde wat een verpleegkundige anamnese vandaag de dag kan inhouden. "We bestuderen modellen die gericht zijn op relatie en samenwerking, maar we vinden deze niet altijd terug tijdens onze stage," merkt Anissa op, studente aan Ephec Santé. Zoals Johanna, docente, benadrukt: "Het betrekken van studenten is essentieel: zij zijn de zorgverleners van morgen."
En hoe zit dat nu op het veld?
Er wordt nagedacht over het testen van dit model in een proefeenheid.
Daarnaast zal er in 2026 een intern trainingsprogramma getiteld 'Humanisme in het hart van de zorg: ontmoetingen tussen zorgverleners om weer zin en adem te geven aan onze praktijken' worden aangeboden aan het zorgpersoneel.
Philippe Leroy, Gedelegeerd Bestuurder, en Joëlle Durbecq, Directeur van het Verpleegkundig Departement, steunen dit project ten volle. Hiermee bevestigen zij opnieuw het belang van een cultuur waarin de kwaliteit van de zorg ook wordt afgemeten aan de kwaliteit van de menselijke relaties.
De genese van het project
De menselijke en individuele dimensie van de relatie tussen zorgverlener en patiënt vormt de absolute kern van de verpleegkunde. Waarden die verwaterd zijn. Om deze weer centraal te stellen in de verpleegzorg, werkt Isabelle De Geest, projectbeheerder verpleging 'patiëntendossier' en laureaat van de beurs "Institut Supérieur de Nursing – Deux Alice" van de Fondation Saint-Luc, aan de implementatie van een humanistisch model van verpleegzorg in Saint-Luc.
De verpleegkunde maakt al enkele jaren een ongekende crisis mee: het verlies van aantrekkelijkheid van het beroep, een tekort aan rekrutering, leeglopende schoolbanken, zingevingverlies, ontevredenheid, burn-out... Zowel patiënten als verpleegkundigen uiten lijden en een gevoel van verminderde menselijkheid.
Het is dan ook noodzakelijk en urgent om verpleegkundige teams te helpen de zin van hun vak terug te vinden. De implementatie van een humanistisch verpleegkundig model zal dienen als basis om de menselijke en individuele dimensie van de relatie tussen zorgverlener en patiënt weer centraal te stellen in de verpleegkunde.
"Het is tijd om te tonen dat we specifiek en uniek zijn om een bijzondere dienst te verlenen aan een bijzonder persoon", legt Isabelle De Geest uit. "En ons daardoor te onderscheiden van de medische praktijk en te positioneren als zorgpartners, wat soms een uitdaging is in een algemeen universitair ziekenhuis waar de techniciteit in de zorg een grote plaats inneemt." In samenwerking met verpleegkundige scholen werkt Isabelle De Geest aan het leggen van de basis voor dit model in de Cliniques. "Eerst heb ik een analyse gemaakt van de waarden van de medewerkers van het Departement Verpleging en de verpleegkundige scholen. Vervolgens heb ik een team van ambassadeurs samengesteld die representatief zijn voor de verschillende beroepen binnen het verpleegkundig departement en de partnerscholen." De laatstgenoemden kregen een opleiding over het humanistisch model van de verpleegzorg, waarna werkgroepen werden georganiseerd om samen met de praktijkmensen over concrete thema's na te denken.
